قیمت روغن
نحوه خرید روغن با نرخ قدیم | پیشبینی قیمت روغن در روزهای آینده
راهنمای خرید روغن مایع به نرخ قدیم و پیشبینی قیمت روغن در روزهای آینده؛ گزارش رستا نیوز از حذف ارز ترجیحی و کالابرگ را در ادامه بخوانید.
بازار روغن خوراکی در ایران وارد یک پیچ تاریخی شده است. حذف ارز ترجیحی از واردات روغن خام، به معنای پایان یک دوره قیمتگذاری یارانهای در مبدأ و آغاز دورهای است که دولت میخواهد یارانه را «مستقیم» به مردم بدهد. نتیجه این تغییر، آزادسازی قیمت انواع روغن نباتی و جهش نرخها در دی ۱۴۰۴ بود؛ اتفاقی که همزمان با واریز یارانه یکمیلیون تومانی و استمرار کالابرگ الکترونیک رخ داد تا فشار معیشتی افزایش قیمتها تا حد امکان جبران شود.
اما سوال اصلی مردم این است: چطور میشود «روغن مایع را با نرخ قدیم» خرید؟ آیا کمبود روغن در فروشگاهها برطرف میشود؟ قیمت روغن در روزهای آینده چه مسیری خواهد رفت؟ و آیا خرید هیجانی منطقی است یا نه؟ این گزارش رستا نیوز، با تکیه بر دادههای آماری و تجربه سیاستهای مشابه، تلاش میکند تصویر شفافی از وضعیت جدید ارائه دهد.
شوک حذف ارز ترجیحی و اثر مستقیم بر قیمت روغن نباتی
دولت با هدف اصلاح ساختار اقتصادی، تخصیص ارز ترجیحی به واردات روغن خام را متوقف کرد. منطق رسمی این تصمیم، «کاهش رانت»، «جلوگیری از نشت یارانه در زنجیره واسطهها» و «نزدیک کردن قیمت داخلی به واقعیت بازار جهانی» عنوان شده است. در عمل، وقتی ارز ترجیحی حذف میشود، هزینه واردات مواد اولیه بالا میرود و طبیعی است قیمت محصول نهایی (روغن مایع و روغن جامد) در بازار افزایش پیدا کند.
نکته مهم اینجاست که دولت همزمان، مسیر جبران را از شکل قدیمی «ارزان نگه داشتن مصنوعی کالا» به سمت «یارانه مستقیم» تغییر داده است. انتشار خبر واریز یارانه یک میلیون تومانی ۴۸ ساعت پیش از اعلام نرخهای جدید، دقیقاً در همین چارچوب قابل تحلیل است: دولت میخواهد مابهالتفاوت افزایش قیمت را به شکل مستقیم به مصرفکننده بدهد تا از فشار روانی جهش قیمتها بکاهد.
چرا روغن در قفسهها کم شد؟ روایت ۱۰ روزه کمبود پیش از اعلام قیمت جدید
طبق گزارشهای میدانی، از حدود ۱۰ روز قبل از رونمایی قیمتهای جدید در سهشنبه ۱۶ دی ۱۴۰۴، کاهش موجودی روغن در قفسه فروشگاههای زنجیرهای قابل مشاهده بود. این اتفاق معمولاً در دورههای تغییر سیاست رخ میدهد: وقتی نرخ جدید مشخص نیست، بخشی از توزیعکنندگان و عمدهفروشان عرضه را کند یا متوقف میکنند تا محصول را با قیمت جدید وارد بازار کنند. به همین دلیل، کمبود «تصنعی» یا «انتظاری» شکل میگیرد؛ یعنی کمبود بیشتر ناشی از رفتار بازار در آستانه تغییر قیمت است تا کمبود واقعی تولید.
حالا با اعلام رسمی قیمتهای جدید، یکی از مهمترین پیشبینیها این است که این کمبود کوتاهمدت، طی ۴۸ ساعت آینده تا یک هفته کاهش یابد و قفسهها به وضعیت عادی نزدیک شوند؛ زیرا توزیعکننده دیگر انگیزهای برای نگه داشتن کالا ندارد و تکلیف قیمت روشن شده است.
تحلیل آماری قیمت روغن خوراکی؛ از بطری ۵ هزار تومانی تا نرخهای جدید
برای درک شدت جهش قیمتها، بررسی روند تاریخی اهمیت دارد. در دی ۱۳۹۶، یک بطری روغن مایع ۹۰۰ گرمی حدود ۵ هزار و ۳۸۳ تومان قیمت داشت. در سال ۱۴۰۰ به حدود ۱۷ هزار تومان رسید و حالا در دی ۱۴۰۴، رقم ۲۳۰ هزار تومان مطرح شده است. این تغییر فقط یک «افزایش قیمت ساده» نیست؛ بلکه نتیجه ترکیبی از تورم مزمن، تغییر نرخ ارز، رشد هزینههای تولید، و سیاستهای یارانهای است.
روغن جامد نیز روند مشابهی دارد: یک کیلو روغن جامد در سال ۱۳۹۹ حدود ۱۹ هزار تومان بود و در دی ۱۴۰۴ به حدود ۳۶۲ هزار و ۶۰۰ تومان رسیده است. این اعداد نشان میدهند که بازار روغن مثل بسیاری از کالاهای اساسی، سالها با فشار هزینهای و سیاستهای چندگانه دست و پنجه نرم کرده و حالا با حذف ارز ترجیحی، وارد مرحله «واقعیسازی قیمت» شده است.
جدول مقایسه قیمت روغن مایع و جامد از ۱۳۹۶ تا دی ۱۴۰۴
سال روغن مایع ۹۰۰ گرم (تومان)
۱۳۹۶ ۵,۳۸۳
۱۳۹۷ ۷,۷۰۷
۱۳۹۸ ۸,۶۶۸
۱۴۰۰ ۱۷,۶۵۷
۱۴۰۱ ۶۸,۷۳۰
۱۴۰۲ ۶۳,۷۷۹
۱۴۰۳ ۶۴,۹۸۰
۱۴۰۴ ۲۳۰,۰۰۰
این جدول یک پیام روشن دارد: از ۱۴۰۱ به بعد جهشهای بزرگ رخ داده و بازار درگیر شوکهای ارزی و سیاستی بوده است. در عین حال، تغییرات سالهای ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ در ظاهر آرامتر بوده، اما در ۱۴۰۴ با آزادسازی قیمت، یک جهش پررنگ رخ داده است.
راهنمای خرید روغن مایع به نرخ قدیم با کالابرگ الکترونیک
مهمترین بخش عملی این گزارش برای مخاطب، راهنمای خرید روغن با نرخ قدیم است. طبق اعلام وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، کالابرگ الکترونیک برقرار است و خانوارهای مشمول میتوانند سهمیه مشخصی از اقلام اساسی را با نرخهای پیشین (نرخهای مصوب قبلی) تهیه کنند. در واقع دولت میگوید: اگر قیمت روغن در بازار آزاد شده، اما بخشی از مصرف خانوار از طریق اعتبار کالابرگ با نرخ قدیم قابل جبران است.
مثال روشن: اگر یک بطری روغن ۸۱۰ گرمی قبلاً ۸۰ هزار تومان بوده، خانوار مشمول میتواند با استفاده از اعتبار کالابرگ آن را به همان قیمت قبلی خریداری کند و مابهالتفاوت قیمت جدید توسط دولت پرداخت میشود. این سیاست، عملاً دو گزینه پیش پای خانوار میگذارد:
-
دریافت یارانه یک میلیون تومانی نقدی و خرید کالا به قیمت روز
-
استفاده از اعتبار کالابرگ برای خرید روغن و سایر اقلام اساسی با نرخهای مصوب قبلی
نکته مهم دیگر، «حفظ سهمیه روغن هر نفر» است. یعنی اگر خانوادهای چهار نفره هستید، سهمیه روغن بر اساس تعداد افراد لحاظ میشود و میتوانید تعداد مشخصی بطری روغن را با نرخ قدیم تهیه کنید و باقی اعتبار را برای مرغ، برنج، لبنیات یا سایر اقلام مصرف کنید.
دوگانه یارانه نقدی یا کالابرگ؛ کدام برای خانوار بهتر است؟
در فضای جدید، انتخاب خانوارها اهمیت دارد. برخی خانوارها ممکن است ترجیح دهند یارانه نقدی را دریافت کنند و متناسب با نیازشان هر کالایی را آزادانه تهیه کنند. برخی دیگر، ترجیح میدهند با کالابرگ سهمیهای، اقلام ضروری را با نرخ قدیم بخرند و ریسک افزایش قیمت را کم کنند.
تحلیل اقتصادی نشان میدهد برای دهکهای پایینتر، کالابرگ در حوزه اقلام خوراکی نقش محافظتی بیشتری دارد؛ چون حتی اگر قیمت بازار بالا برود، بخشی از سبد غذایی با نرخ کنترلشده تأمین میشود. در مقابل، برای دهکهای بالاتر یا خانوارهایی که الگوی مصرف متفاوت دارند، یارانه نقدی انعطاف بیشتری فراهم میکند.
وضعیت عرضه روغن در ۴۸ ساعت آینده؛ آیا قفسهها پر میشود؟
فعالان بازار معتقدند با اعلام رسمی قیمتهای جدید، کمبود دو هفته اخیر فروکش خواهد کرد. بخش مهمی از کمبود ناشی از «انتظار برای نرخ جدید» بود. اکنون که قیمت تثبیت شده، توزیع دوباره سرعت میگیرد و انتظار میرود طی ۴۸ ساعت آینده تا چند روز، موجودی فروشگاهها افزایش پیدا کند.
با این حال، یک عامل کلیدی در آرام شدن بازار، رفتار مصرفکنندگان است. اگر مردم نگران شوند و خرید هیجانی انجام دهند، حتی با وجود عرضه مناسب، بازار دوباره تحت فشار قرار میگیرد. پیام مشترک مقامات این است که با واریز یارانه و وجود کالابرگ، نیازی به انبار کردن روغن در خانه نیست.
پیشبینی قیمت روغن در روزهای آینده؛ تثبیت یا موج دوم افزایش؟
پیشبینی کوتاهمدت نشان میدهد بازار در حال ورود به مرحله «تطبیق» است. در چنین شرایطی معمولاً دو اتفاق میافتد:
-
در هفته اول، قیمتها در کانال جدید تثبیت میشود و عرضه به تعادل میرسد.
-
در هفتههای بعد، رقابت فروشگاهی و تخفیفهای زنجیرهای میتواند اندکی فشار را کم کند.
بر اساس تجربه سالهای ۱۳۹۹ و ۱۴۰۱، وقتی قیمت واقعیتر میشود، انگیزه احتکار در عمدهفروشی کاهش مییابد. همین موضوع میتواند به بازگشت عرضه کمک کند و التهاب را کم کند.
آینده بازار روغن؛ آیا برندهای کوچک حذف میشوند؟
حذف ارز ترجیحی و آزادسازی قیمت، زمین بازی تولیدکنندگان را تغییر میدهد. کارخانههای بزرگ که نقدینگی بیشتری دارند، قادرند مواد اولیه را سریعتر تأمین کنند، خط تولید را پایدار نگه دارند و سهم بازار را افزایش دهند. در مقابل، برندهای کوچکتر ممکن است با مشکل سرمایه در گردش مواجه شوند.
در چنین وضعیتی چند سناریو محتمل است:
-
برخی برندهای کوچک زیرمجموعه هلدینگهای بزرگتر میشوند.
-
برخی خطوط تولید به برندهای بزرگ اجاره داده میشود.
-
تنوع برند در قفسهها ممکن است کاهش یابد، اما پایداری زنجیره تأمین میتواند بهتر شود.
از طرف دیگر، پیشبینی میشود نزدیک شب عید، رقابت برای جذب مشتری جدیتر شود و تخفیفهای ۵ تا ۱۰ درصدی روی قیمتهای جدید در فروشگاههای زنجیرهای شکل بگیرد.
تغییر الگوی خرید خانوار؛ بستهبندی کوچکتر و روغنهای سلامتمحور
با افزایش قیمت روغنهای معمولی، احتمالاً تقاضا به سمت بستهبندیهای کوچکتر (مثل ۸۰۰ گرمی) میرود تا مدیریت بودجه خانوار آسانتر شود. همچنین بخشی از دهکهای پردرآمد ممکن است به سمت روغنهای سلامتمحور مانند زیتون و کنجد حرکت کنند، چون فاصله قیمتی روغنهای تخصصی با روغن معمولی در مقایسه با گذشته کمتر احساس میشود.
جمعبندی: خرید روغن با نرخ قدیم ممکن است، اما با شرط کالابرگ
در نهایت، پیام اصلی این است: با آزادسازی قیمت روغن، نرخها واقعیتر شدهاند اما دولت مدعی است با یارانه نقدی یک میلیون تومانی و کالابرگ الکترونیک، فشار روی خانوار کاهش مییابد. خرید روغن مایع با نرخ قدیم برای خانوارهای مشمول، از مسیر کالابرگ و سهمیه قابل انجام است. کمبود احتمالی نیز با مشخص شدن نرخها، باید در روزهای آینده کاهش پیدا کند.
سوالات متداول
۱) چطور میتوان روغن را با نرخ قدیم خرید؟
با استفاده از اعتبار کالابرگ الکترونیک و سهمیه خانوار، روغن و برخی اقلام دیگر با نرخهای مصوب قبلی قابل خرید است.
۲) آیا همه مردم میتوانند روغن را با نرخ قدیم بخرند؟
این امکان برای خانوارهای مشمول کالابرگ و طبق سهمیه تعیینشده فراهم است.
۳) علت کمبود روغن در فروشگاهها چه بود؟
بخشی از کمبود ناشی از بلاتکلیفی قیمت و خودداری برخی توزیعکنندگان از عرضه تا اعلام نرخ جدید بود.
۴) آیا قیمت روغن دوباره افزایش پیدا میکند؟
در کوتاهمدت انتظار تثبیت در کانال جدید وجود دارد. موج دوم افزایش بیشتر به نرخ ارز، هزینه تولید و سیاستهای تنظیم بازار بستگی دارد.
۵) خرید هیجانی روغن منطقی است؟
با توجه به اعلام واریز یارانه و استمرار کالابرگ، مقامات توصیه میکنند از خرید هیجانی و انبار کردن کالا خودداری شود.
اگر شما هم در روزهای اخیر با کمبود روغن در فروشگاهها روبهرو شدهاید یا تجربه خرید روغن با کالابرگ را دارید، آن را با رستا نیوز به اشتراک بگذارید. برای دریافت آخرین خبرهای قیمت کالاهای اساسی و راهنمای خرید با کالابرگ، رستا نیوز را دنبال کنید.
منبع :فرارو ، اظهارات وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، گزارشهای میدانی از فروشگاههای زنجیرهای
تحلیل و تدوین: رستا نیوز
