توزیع روغن با نرخ جدید در بازار | قیمت جدید اعلام شد

بازار روغن خوراکی در روزهای اخیر یکی از شوک‌آورترین نوسان‌های قیمتی را تجربه کرده؛ نوسانی که همزمان با آن، گزارش‌های میدانی از برخی شهرها نشان می‌دهد قفسه‌های فروشگاه‌ها در بعضی برندها خلوت‌تر شده و خریداران، روغن مایع و سرخ‌کردنی را با گزینه‌های محدودتری می‌بینند. در همین فضا، مقام مسئول در شرکت بازرگانی دولتی تلاش کرده پیام اصلی را شفاف اعلام کند: «از نظر ذخایر، کمبودی نداریم» و آنچه کمبود یا اختلال عرضه به نظر می‌رسد، به تغییر فاز قیمت‌گذاری و اجرای سازوکارهای تازه (از جمله موضوع کالابرگ) مرتبط است. 

اما ماجرا دقیقاً چیست؟ چرا یک‌باره قیمت‌ها بالا رفت؟ آیا واقعاً کمبود در راه است یا بازار در حال «تعویض برچسب قیمت» و تطبیق با نرخ‌های جدید است؟ مردم در خرید روزانه چه کنند تا هم گرفتار خرید هیجانی نشوند و هم در دام قیمت‌های غیرواقعی نیفتند؟ در این گزارش، هم روایت رسمی از وضعیت تولید و توزیع را مرور می‌کنیم و هم تصویری از قیمت‌های تازه در بازار آنلاین و اثر آن بر سبد خرید خانوار ارائه می‌دهیم.

چرا قیمت روغن یک‌باره جهش کرد و عرضه در برخی فروشگاه‌ها کم شد؟

در روزهایی که قیمت یک کالای اساسی با «نرخ جدید» وارد چرخه توزیع می‌شود، معمولاً چند اتفاق همزمان رخ می‌دهد:

1. کالاهای با نرخ قبلی سریع‌تر جمع می‌شوند
   وقتی خبر افزایش قیمت می‌پیچد، بخشی از خریداران زودتر از نیاز واقعی خرید می‌کنند. بخشی از فروشندگان هم برای جلوگیری از فروش با قیمت قدیم، موجودی را محدود می‌کنند تا با نرخ جدید عرضه کنند. نتیجه، کاهش ظاهری عرضه در کوتاه‌مدت است.

2. کارخانه‌ها چند روز برای تغییر فاکتور و قیمت‌گذاری زمان می‌خواهند
   طبق روایت رسمی، کارخانه‌های روغن از شب گذشته با قیمت‌های جدید تولید را آغاز کرده‌اند؛ اما طبیعی است که تا رسیدن تولید جدید به همه استان‌ها، بازار چند ساعتی یا چند روزی «دچار ناهمگونی» شود. 

3. اثر روانی کالابرگ و خریدهای انباشته
   وقتی بخشی از خرید خانوارها از مسیر کالابرگ یا انتظار برای کالابرگ عبور می‌کند، رفتار تقاضا عوض می‌شود؛ برخی منتظر شارژ یا اعلام رسمی می‌مانند و برخی دیگر جلوتر خرید می‌کنند. همین دوگانگی، بازار را نوسانی‌تر می‌کند.

روایت رسمی: «کمبودی نداریم»؛ توزیع ۱۱۰۰ تن روغن با نرخ جدید

سعید راد، مدیرعامل شرکت بازرگانی دولتی، در گفت‌وگوهای منتشرشده تأکید کرده در خصوص ذخایر روغن کمبودی وجود ندارد و «تنها علت کمبود کالا» در روزهای اخیر، به بحث کالابرگ و تغییرات مرتبط با آن نسبت داده شده است. او همچنین اعلام کرده کارخانه‌ها از شب گذشته با قیمت‌های جدید تولید را آغاز کرده‌اند و از امروز ۱۱۰۰ تن روغن با نرخ جدید در سطح کشور توزیع شده است. 

این بخش از اظهارات، یک پیام کلیدی برای بازار دارد: سیاست‌گذار می‌خواهد نشان دهد شوک قیمتی الزاماً به معنی «کمبود فیزیکی» نیست، بلکه بازار در حال عبور از یک پیچ قیمتی و تنظیم مجدد است. از نگاه مدیریت بازار، وقتی تولید با نرخ‌های جدید شروع شود و توزیع با حجم قابل توجه ادامه پیدا کند، باید در روزهای بعد «فراوانی» بهتر شود و التهاب فروکش کند.

اما چرا مردم در فروشگاه‌ها احساس کمبود می‌کنند؟

با وجود تأکید رسمی بر نبود کمبود، تجربه خریداران چیز دیگری می‌گوید: در برخی مناطق، روغن مایع و سرخ‌کردنی با برندهای محدودی دیده می‌شود و تنوع کاهش یافته است. گزارش‌های منتشرشده در رسانه‌ها نیز از «کمیاب شدن روغن در فروشگاه‌ها» و کاهش عرضه در سطح شهر خبر می‌دهد. 

این تناقض ظاهری، معمولاً در دوره گذار رخ می‌دهد:

• بخشی از کالا در انبارها یا شبکه توزیع در حال جابه‌جایی با نرخ جدید است.

• بخشی از فروشگاه‌ها منتظر فاکتورهای جدید یا تأمین جدید هستند.

• بخشی از بازار هم از ترس افزایش بیشتر، خرید انباشته انجام می‌دهد.

بنابراین «کمبود احساسی» می‌تواند بدون کمبود واقعی شکل بگیرد؛ مخصوصاً وقتی قیمت‌ها در چند ساعت تغییر می‌کند و فضای عمومی از «گرانی» پر می‌شود.

قیمت جدید روغن در بازار آنلاین: از ۷۹ هزار تا ۸۴۰ هزار تومان

برای اینکه تصویر ملموس‌تری از تغییرات داشته باشیم، گزارش منتشرشده درباره قیمت روغن در یک فروشگاه اینترنتی چند نمونه عددی را مطرح می‌کند:

• ارزان‌ترین گزینه: روغن سرخ‌کردنی بدون پالم الماس بهار (۸۱۰ میلی‌لیتر) حدود ۷۹ هزار تومان.

• گران‌ترین گزینه در فهرست: روغن جامد «اصیل» با قیمت حدود ۸۴۰ هزار تومان (برای حجم ذکرشده در گزارش). 

• روغن مایع کانولا «اصیل» (۱.۵ لیتر) حدود ۸۱۹ هزار تومان. 

• روغن زیتون مخصوص سرخ‌کردنی (۱.۵ لیتر) حدود ۶۴۸ هزار تومان. 

• روغن‌های ترکیبی/ویژه (ذرت و کنجد، آفتابگردان و کانولا) در بازه‌های حدود ۵۸۸ تا ۶۳۸ هزار تومان گزارش شده‌اند. 

• روغن حیوانی کرمانشاهی (۴۵۰ گرم) حدود ۷۷۰ هزار تومان. 

• روغن کنجد تصفیه‌شده (۹۰۰ گرم) حدود ۷۲۰ هزار تومان. 

• روغن زیتون بدون بو (۲۵۰ میلی‌لیتر) حدود ۳۷۵ هزار تومان.

این اعداد دو نکته را روشن می‌کند:
اول اینکه بازار روغن دیگر «یک قیمت» ندارد و عملاً چند بازار هم‌زمان شکل گرفته؛ روغن‌های اقتصادی برای مصرف روزمره در کنار روغن‌های تخصصی و سالم‌تر که قیمت‌شان چند برابر است. دوم اینکه جهش قیمت، فشار اصلی را به خانوارهایی وارد می‌کند که سهم روغن در سبد مصرفی‌شان بالاست.

جدول نمونه قیمت‌های مطرح‌شده در گزارش‌ها

اعداد بالا بر اساس گزارش رسانه‌ای از قیمت‌های یک فروشگاه اینترنتی نقل شده‌اند و ممکن است با شهر، زمان و فروشگاه متفاوت باشند. 

آیا افزایش قیمت روغن فقط به «قیمت جدید کارخانه» مربوط است؟

در ادبیات رسمی، تاکید می‌شود کارخانه‌ها با نرخ جدید تولید را شروع کرده‌اند و توزیع هم آغاز شده است. 
اما در سطح بازار، چند عامل می‌تواند باعث شود «قیمت مصرف‌کننده» بیشتر از انتظار بالا برود:

• هزینه حمل‌ونقل و توزیع در شبکه‌های مختلف

• اختلاف قیمت بین فروشگاه‌های کوچک و زنجیره‌ای

• رفتار احتیاطی فروشنده‌ها در روزهای نوسانی

• تفاوت کیفیت/ترکیب روغن‌ها (کانولا، آفتابگردان، ذرت، کنجد، زیتون و…)

• اثر انتظارات تورمی (خریدار می‌گوید گران‌تر می‌شود، فروشنده هم ریسک را روی قیمت می‌آورد)

به همین دلیل ممکن است در یک شهر، همان کالا با چند قیمت متفاوت دیده شود.

نقش کالابرگ در بازار روغن: چرا یک کالا «کم‌یاب» به نظر می‌رسد؟

اظهارات رسمی کمبود را به «بحث کالابرگ» مرتبط می‌کند. 
توضیح ساده این است: وقتی یک کالا در سبد کالابرگ قرار دارد، تقاضا برای آن می‌تواند در بازه‌های زمانی خاص جهش کند (مثلاً بعد از شارژ اعتبار یا اعلام زمان خرید). فروشگاه‌ها و شبکه تامین هم باید برای این پیک‌های تقاضا آماده باشند. اگر همزمان با آن، قیمت‌گذاری هم تغییر کند، بازار دچار فاز کوتاه‌مدت «نامنظم» می‌شود.

مردم چه کنند؟ راهنمای خرید منطقی در روزهای جهش قیمت روغن

۱) خرید هیجانی نکنید
اگر همه برای چند هفته روغن انبار کنند، فشار تقاضا همان چیزی می‌شود که «کمبود احساسی» را واقعی می‌کند.

2. قیمت را از چند فروشگاه مقایسه کنید
   در روزهای گذار، اختلاف قیمت بین فروشگاه‌ها زیاد است. مقایسه ساده می‌تواند هزینه را کم کند.

3. به حجم و ترکیب دقت کنید
   روغن‌های کانولا/کنجد/زیتون ذاتاً گران‌ترند. بعضی بسته‌بندی‌ها هم کوچک‌تر است اما قیمت بالا به نظر می‌رسد.

4. اگر کالابرگ دارید، زمان‌بندی و مانده اعتبار را چک کنید
   اگر قرار است بخشی از سبد با اعتبار خرید شود، بهتر است خرید را با زمان اعلام‌شده هماهنگ کنید تا دوبار هزینه ندهید.

5. اگر با «عدم عرضه» مواجه شدید، چند روز بعد دوباره بررسی کنید
   طبق اظهارات رسمی، تولید با نرخ جدید شروع شده و توزیع در جریان است؛ بنابراین ممکن است وضعیت قفسه‌ها در روزهای بعد بهتر شود. 

چشم‌انداز بازار: قیمت‌ها پایین می‌آید یا همینجا تثبیت می‌شود؟

در کوتاه‌مدت، دو سناریو محتمل است:

• سناریوی تثبیت با افزایش عرضه: اگر توزیع روغن با نرخ جدید در حجم بالا ادامه یابد و فروشگاه‌ها از «تعویض برچسب» عبور کنند، بازار به سمت فراوانی و آرامش نسبی می‌رود. ادعای توزیع ۱۱۰۰ تن در یک روز، سیگنال همین رویکرد است. 

• سناریوی نوسان ادامه‌دار: اگر همزمان با قیمت جدید، تقاضا به خاطر کالابرگ موجی شود یا شبکه توزیع نتواند سریع تطبیق پیدا کند، نوسان قیمتی و کمبودهای مقطعی ادامه پیدا می‌کند.

آنچه برای خانوار مهم است، مدیریت سبد خرید و دوری از تصمیم‌های هیجانی است؛ چون جهش‌های ناگهانی معمولاً با «اصلاح و نوسان» همراه می‌شوند.

سوالات متداول

۱) آیا واقعاً در کشور کمبود روغن داریم؟

طبق اعلام مدیرعامل بازرگانی دولتی، از نظر ذخایر کمبودی وجود ندارد و تولید با نرخ جدید شروع شده و توزیع هم انجام شده است.

۲) چرا با این حال در بعضی فروشگاه‌ها روغن کم شده؟

به دلیل دوره گذار به قیمت‌های جدید، تغییر رفتار خرید مردم، و توزیع نامتوازن در روزهای اول؛ این وضعیت می‌تواند مقطعی باشد.

۳) «۱۱۰۰ تن روغن با نرخ جدید» یعنی چه؟

یعنی بخشی از تولید کارخانه‌ها با قیمت‌های جدید وارد شبکه توزیع شده و در سطح کشور توزیع شده است. 

۴) قیمت‌ها از کجا قابل استعلام است؟

قیمت‌های رسمی معمولاً روی برچسب کالا و فاکتور فروشگاه‌ها مشخص است؛ برای مقایسه می‌توانید چند فروشگاه فیزیکی و آنلاین را بررسی کنید. اعداد مطرح‌شده در گزارش‌های رسانه‌ای مربوط به یک فروشگاه اینترنتی بوده است. 

۵) آیا کالابرگ روی بازار روغن اثر دارد؟

طبق اظهارات رسمی، یکی از دلایل اختلال عرضه و کمبود مقطعی، موضوع کالابرگ مطرح شده است. 

۶) روغن‌های سالم‌تر چرا این‌قدر گران‌ترند؟

روغن‌های کنجد، زیتون و کانولا به دلیل مواد اولیه، فرآوری و ویژگی‌های تغذیه‌ای معمولاً قیمت بالاتری دارند؛ در گزارش‌های اخیر هم قیمت آن‌ها در بازه‌های بالاتر ذکر شده است. 

اگر در شهر شما روغن با قیمت‌های متفاوت یا عرضه محدود روبه‌رو شده، قبل از خرید هیجانی، قیمت را در چند فروشگاه مقایسه کنید و خرید را مرحله‌ای انجام دهید. برای پیگیری آخرین تغییرات قیمت روغن، وضعیت توزیع و تصمیم‌های جدید درباره کالابرگ، گزارش‌های اقتصادی رستا نیوز را دنبال کنید.

منبع : تسنیم ، روزنامه دنیای اقتصاد