طوفان قیمت دلار ؛ شیپور جنگ ، دلار را طلا کرد

گروه اقتصادی رستانیوز ؛ بهمن‌ماه ۱۴۰۴ برای بازار قیمت دلار در ایران، ماهی متفاوت و پرنوسان بود؛ ماهی که در آن «ریسک سیاسی» به‌وضوح بر «متغیرهای اقتصادی» غلبه کرد و قیمت دلار و درهم تحت‌تأثیر مستقیم فضای خبری و سیگنال‌های مذاکراتی حرکت کردند. بررسی داده‌های قیمتی این ماه نشان می‌دهد که دلار با جهش قابل‌توجه از ۱۳۹ هزار و ۵۰۰ تومان در ابتدای بهمن به ۱۶۳ هزار و ۹۸۰ تومان در پایان ماه رسید و بازدهی ۱۷.۵۴ درصدی را ثبت کرد؛ رقمی که به‌روشنی نشان‌دهنده بازگشت انتظارات تورمی و تشدید نااطمینانی در بازار ارز است.

پشت پرده افزایش قیمت دلار 

عضو کمیسیون اقتصادی مجلس گفت: گویا نظرات صاحبنظران اقتصادی و کارشناسان خبره جایی در تصمیم گیری های دولت ندارد.رسول بخشی دستجردی در گفت و گو با خبرنگار خانه ملت، به افزایش قیمت دلار و طلا اشاره کرده و گفته است: متاسفانه؛تیم اقتصادی دولت بازار را رها کرده است و گویا برنامه ای برای مهار نوسانات ارز، طلا و کنترل قیمت ها ندارد، اکنون می بینیم نه تنها بازار طلا و ارز رشد فزاینده ای دارد، بلکه گرانی های سرسام آور اقلام اساسی هم در بین مردم نارضایتی ایجاد کرده و این موضوع نشات گرفته از عدم برنامه و سردرگمی بانک مرکزی و تیم اقتصادی دولت است.اکنون فشار اقتصادی سفره مردم را تنگ کرده است و اقشار گوناگون دچار آسیب شده اند که دولت باید چاره اندیشی کند و مسیر اقتصادی را به گونه ای طراحی کند تا معیشت مردم ضربه نبیند؛ متاسفانه دولتمردان دست روی دست گذاشتند و نظاره گر گرانی ها هستند و در موضع انفعال قرار گرفته اند. رئیس بانک مرکزی برنامه ای برای مهار قیمت دلار و طلا ندارد و مشاهده کردیم که اخیرا وی بیان کرد بازار را مدیریت می کند اما دیدیم که نه تنها در این رابطه کاری انجام نداده است بلکه قیمت ها هم افزایش پیدا کردند، دلیل این موضوع هم عدم تصمیم گیری های صحیح و کارشناسی است؛ بالاخره اگر از صاحبنظران اقتصادی و کارشناسان خبره مشاوره بگیرند وضعیت به این گونه نخواهد بود. دولت در بودجه نویسی هم ضعیف عمل کرد و لایحه بودجه 1405 بیانگر این موضوع است، بودجه ای که دولت تدوین کرده  تورم زا بود و نشانه ای از مبانی علم اقتصاد در این لایحه دیده نمی شد؛ بالاخره وقتی بودجه نوشته می شود باید همه جوانب را در نظر گرفت که در نهایت به نفع مردم باشد اما دیدیم اینگونه نبود در مجموع می خواهم بگویم آشفتگی که در اقتصاد ایجاد شده به سبب این است که تیم اقتصادی دولت برنامه ندارد.

ثبت قله تاریخی قیمت دلار در میانه بهمن

بالاترین نرخ دلار در بهمن‌ماه در روز ۹ بهمن ثبت شد؛ جایی که قیمت تا ۱۶۶ هزار و ۳۱۰ تومان بالا رفت. این سطح قیمتی نشان می‌دهد بازار در مقطعی کوتاه، سناریوی تشدید ریسک سیاسی و تداوم محدودیت‌های ارزی را پیش‌خور کرده است. در مقابل، کمترین نرخ ماه همان روز اول بهمن ثبت شد؛ موضوعی که بیانگر آغاز ماه با انتظاراتی نسبتاً باثبات‌تر و سپس تغییر سریع فضای ذهنی معامله‌گران است.

این الگوی رفتاری، یکی از ویژگی‌های بازار ارز ایران در سال‌های اخیر را دوباره تأیید می‌کند: «واکنش سریع به خبر منفی و واکنش آهسته به خبر مثبت». در بهمن نیز بازار با هر سیگنال منفی سیاسی یا ابهام در روند مذاکرات، جهش کرد و با هر خبر مثبت، تنها بخشی از رشد را اصلاح کرد؛ رفتاری که نشان‌دهنده غالب بودن انتظارات افزایشی در ذهن فعالان است.

هم‌مسیر با دلار؛ رشد قابل‌توجه درهم

درهم امارات نیز در بهمن‌ماه مسیر مشابهی را طی کرد. قیمت درهم از ۳۹ هزار و ۵۰۰ تومان در ابتدای ماه به ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومان در انتهای ماه رسید و بازدهی ۱۵.۱۸ درصدی را ثبت کرد. بیشترین نرخ درهم در روزهای پایانی ماه ثبت شد؛ موضوعی که نشان می‌دهد فشار تقاضای حواله‌ای و تجاری در انتهای بهمن افزایش یافته است.

رشد هم‌زمان دلار و درهم، از منظر تحلیلی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا درهم به‌عنوان شاخص بازار حواله و تجارت خارجی شناخته می‌شود. وقتی هر دو ارز با هم صعود می‌کنند، معمولاً به معنای تشدید محدودیت در دسترسی به ارز و افزایش تقاضای واقعی وارداتی نیز هست. با این حال، سرعت رشد دلار نسبت به درهم در این ماه بیشتر بود که نشان می‌دهد مؤلفه‌های انتظاری و سفته‌بازانه در بازار نقدی دلار قوی‌تر عمل کرده‌اند.

فرمانده واقعی بازار: ریسک سیاسی

داده‌های بهمن به‌روشنی نشان می‌دهد که بازار ارز در این ماه بیش از هر عامل دیگری تحت فرمان «خبر» بوده است. فضای سیاسی، ابهام در روند مذاکرات و انتشار اخبار متناقض درباره آینده روابط خارجی، باعث شد بازار به‌شدت خبرمحور شود. در چنین شرایطی، معامله‌گران به‌جای تمرکز بر متغیرهایی مانند تراز تجاری یا درآمد ارزی، بر احتمال سناریوهای سیاسی وزن بیشتری می‌دهند.

نتیجه این وضعیت، شکل‌گیری واکنش‌های نامتقارن بود:

• خبر مثبت → اصلاح محدود و موقت

• خبر منفی → جهش سریع و قوی

این الگو در بهمن به‌وضوح مشاهده شد و نشان داد که انتظارات تورمی هنوز در سطوح بالا قرار دارد و بازار ارز در برابر شوک‌های سیاسی بسیار حساس است.

قیمت دلار در نهایت چه خواهد شد؟

اما در این میان نماینده مردم تهران در مجلس در تذکری به مجلس با هشدار نسبت به وضعیت بی ثباتی بازار ارز خواستار بررسی فوری قوانین اقتصادی و اجرای راهکارهای بازگرداندن وضعیت نرخ ارز به صورت ثابت شد.به گزارش خانه ملت، حسین صمصامی مزرعه آخوند در نشست علنی امروز (یکشنبه، ۱۹ بهمن ماه) مجلس شورای اسلامی در تذکری به روسای سه قوا گفت: مسئله ارز و محدودیت‌های ارزی از موضوعات مهم کشور است که ارز حاصل از صادرات نفتی از سال ۱۳۹۷ تا آذرماه ۱۴۰۴ حدود ۷۶ میلیارد دلار به کشور بازنگشته است، یعنی تعهدات سررسیده شده‌ای که ایفا نشده است این مبلغ در حال حاضر به ۸۵ میلیارد دلار رسیده است؛ یعنی در این مدت حدود ۹ میلیارد دلار اضافه شده است.این در حالی است که نرخ ارز به شدت افزایش یافته و از ۷۰ هزار تومان به ۱۳۰ تا ۱۴۰ هزار تومان رسیده، اما همچنان ارز به کشور بازنمی‌گردد و نیاز است که در شرایط فعلی به این موضوع توجه ویژه شود. ما به عنوان نمایندگان مردم سوگند یاد کرده‌ایم که در این مجلس مقدس حافظ حقوق آنان باشیم. آیا ارزیابی دقیقی از نتایج سیاست‌هایی مانند حذف ارز ۲۸۵۰۰ و ارائه کالابرگ یک میلیون تومانی داریم؟ آیا ارزیابی دقیقی از حذف ارز تالار اول ۷۰ هزار تومان و رساندن آن به بیش از ۱۳۰ هزار تومان صورت گرفته است؟ آیا مسئولان اجرایی کشور در حال حاضر می‌دانند که اقتصاد و معیشت مردم به چه سمتی حرکت می‌کند؟ سیاست‌های فعلی منجر به افزایش ۳۰ تا ۵۰ درصدی قیمت تقریباً تمام کالاها از مواد شوینده، بهداشتی، انواع نوشیدنی‌ها، روغن موتور، لاستیک خودرو، خودرو تا لوازم ساختمانی شده است.مکانیزم اثرگذاری این سیاست‌ها این است که وقتی نرخ ارز افزایش می‌یابد، از طریق واردات، بورس کالا و از طریق قوانین دلاری‌سازی که در سال‌های گذشته در مجلس تصویب شده، قیمت کالاها نیز افزایش پیدا می‌کند. بنده از رئیس محترم مجلس درخواست دارم که این قوانین را سریعاً مورد بررسی قرار دهد. همچنین در مجلس و کمیسیون اقتصادی باید این قوانین مورد بازنگری قرار گیرند و برای بررسی به صحن علنی مجلس بیاید تا بخش‌هایی که باعث تشدید مشکلات اقتصادی شده، اصلاح یا حذف شود.

برآیند تحولات بهمن ۱۴۰۴ نشان می‌دهد دلار و درهم در فضایی خبرمحور و پرریسک حرکت کردند؛ فضایی که در آن انتظارات سیاسی بر واقعیت‌های عرضه و تقاضای ارز غلبه داشت. ثبت بازدهی ۱۷.۵۴ درصدی دلار و ۱۵.۱۸ درصدی درهم در یک ماه، تأکیدی است بر اینکه بازار ارز ایران همچنان بیش از هر چیز به سیگنال‌های سیاسی واکنش نشان می‌دهد.

در چنین شرایطی، تا زمانی که عدم‌قطعیت‌های سیاسی و مذاکراتی پابرجاست، احتمال تداوم نوسانات و واکنش‌های تند قیمتی در بازار ارز بالا خواهد ماند؛ حتی اگر متغیرهای بنیادین اقتصادی تغییر محسوسی نکنند.