شوک در حقوق بازنشستگان ۱۴۰۵ | فرمول نهایی «۲۰٪ ضریب + ۵۰۰۰ امتیاز»

بحث حقوق بازنشستگان در آستانه بررسی‌های بودجه ۱۴۰۵ وارد مرحله تازه‌ای شده است. مطابق آنچه از مصوبات و پیشنهادهای مطرح‌شده در کمیسیون تلفیق بودجه ۱۴۰۵ منتشر شده، مدل افزایش حقوق کارکنان دولت و حقوق بازنشستگان قرار است با یک تغییر مهم اجرا شود: «پلکانی معکوس». معنای ساده این رویکرد آن است که حقوق‌های پایین‌تر، درصد افزایش بیشتری دریافت می‌کنند و در مقابل، هرچه حقوق بالاتر برود، درصد افزایش کاهش پیدا می‌کند؛ اما افزایش برای همه برقرار می‌ماند.

در کنار ایده پلکانی معکوس، یک نکته کلیدی دیگر هم در گزارش‌های غیررسمی دیده می‌شود: افزایش حقوق صرفاً «درصدی» نیست و به‌صورت ترکیبی اعمال می‌شود؛ یعنی هم ضریب حقوق رشد می‌کند و هم یک «مبلغ ثابت» یا «امتیاز ثابت» برای همه در نظر گرفته می‌شود. همین بخش ثابت است که باعث می‌شود افزایش برای حداقل‌بگیرها محسوس‌تر و درصدی‌تر به نظر برسد.

این گزارش رستا نیوز، بر پایه اطلاعات منتشرشده از کانال‌های خبری بازنشستگان و آنچه به‌عنوان «غیررسمی/پیشنهادی» از روند مصوبات کمیسیون تلفیق نقل شده، تلاش می‌کند فرمول را قابل فهم کند، اجزای آن را توضیح دهد، جدول نمونه افزایش‌ها را بازنویسی کند و به سوالات پرتکرار درباره حقوق بازنشستگان در سال ۱۴۰۵ پاسخ دهد. بدیهی است اجرای نهایی منوط به طی مراحل قانونی، تصویب نهایی بودجه و ابلاغ رسمی است.

حقوق بازنشستگان در بودجه ۱۴۰۵ شامل چه کسانی می‌شود؟

در روایت منتشرشده از روند بودجه ۱۴۰۵، افزایش حقوق، کلیت حقوق‌بگیران دولت و همچنین حقوق بازنشستگان را در بر می‌گیرد. به زبان ساده، «اصل افزایش» عمومی است؛ اما «نرخ و درصد اثرگذاری» با توجه به سطح دریافتی، متفاوت خواهد بود. دامنه افزایش‌ها نیز در گزارش‌های غیررسمی بین حدود ۲۱ تا ۴۳ درصد عنوان شده است.

این یعنی اگرچه همه حقوق‌بگیران افزایش خواهند داشت، اما شکل توزیع افزایش به گونه‌ای طراحی شده که فشار معیشتی حقوق‌های پایین‌تر تا حدی جبران شود؛ همان هدفی که در ادبیات «پلکانی معکوس» مطرح می‌شود.

حقوق بازنشستگان ۱۴۰۵ با چه مبنای قانونی افزایش پیدا می‌کند؟

در چارچوب بودجه سنواتی، مبنای افزایش حقوق بازنشستگان معمولاً با تعیین «ضریب حقوق» و سازوکارهای مرتبط با امتیازات و مزایا تعریف می‌شود. در گزارش‌های موجود، تاکید شده که افزایش در بودجه ۱۴۰۵ برای همه حقوق‌بگیران دولت و بازنشستگان دیده شده و دامنه افزایش از حدود ۲۱ تا ۴۳ درصد پیش‌بینی شده است.

این درصدها به شکل «یک نرخ واحد برای همه» نیست؛ بلکه نتیجه ترکیب «افزایش ضریب» و «مبلغ/امتیاز ثابت» و اثر آن روی حقوق‌های مختلف است. به همین دلیل ممکن است دو بازنشسته با شرایط متفاوت، درصد افزایش متفاوتی تجربه کنند.

حقوق بازنشستگان ۱۴۰۵ و فرمول نهایی افزایش چگونه تعریف شده است؟

آنچه در متن ارسالی شما به‌عنوان «فرمول نهایی» آمده، بر یک افزایش ترکیبی تکیه دارد و می‌گوید افزایش صرفاً درصدی نیست. طبق همین روایت غیررسمی، اجزای اصلی به شرح زیر است:

1. ۲۰ درصد افزایش ضریب حقوق

2. مبلغ ثابت ۵۰۰۰ امتیاز برای همه کارکنان

3. ارزش ریالی ۵۰۰۰ امتیاز با ضریب جدید حدود ۳,۴۷۷,۰۰۰ تومان عنوان شده است.

نکته مهم اینجاست که وقتی یک «بخش ثابت» برای همه اضافه می‌شود، برای حقوق‌های پایین‌تر سهم بزرگ‌تری از دریافتی ماهانه محسوب می‌شود؛ بنابراین درصد افزایش در حقوق‌های پایین‌تر بالاتر دیده می‌شود. همین مکانیزم، موتور اصلی «پلکانی معکوس» است.

حقوق بازنشستگان ۱۴۰۵ و تغییر ضریب حقوق چه اثری دارد؟

در اطلاعات ارائه‌شده، «ضریب حقوق» به‌عنوان پایه محاسباتی معرفی شده که روی مواردی مثل حقوق ثابت، فوق‌العاده‌ها و مزایا اثر می‌گذارد. طبق متن شما:

• ضریب حقوق سال ۱۴۰۴: ۵۷۹۵

• ضریب حقوق سال ۱۴۰۵: حدود ۶۹۵۴

اگر این ارقام در نهایت تثبیت و ابلاغ شود، افزایش ضریب از ۵۷۹۵ به حدود ۶۹۵۴، همان رشد ۲۰ درصدی را نشان می‌دهد. اثر این تغییر آن است که هر جزء از حکم که «ضریب‌پذیر» باشد (حقوق ثابت، برخی فوق‌العاده‌ها و مزایا)، با ضریب جدید بزرگ‌تر می‌شود. در نتیجه حتی بدون مبلغ ثابت، بخش‌هایی از حکم رشد می‌کند؛ اما با اضافه شدن ۵۰۰۰ امتیاز ثابت، اثر نهایی برای حقوق‌های پایین‌تر جهشی‌تر دیده می‌شود.

حقوق بازنشستگان ۱۴۰۵ و منطق پلکانی معکوس دقیقاً چیست؟

منطق پلکانی معکوس در مدل منتشرشده این‌گونه توضیح داده می‌شود:

• مبلغ ثابت برای همه یکسان است

• برای حقوق‌های پایین‌تر، همین مبلغ ثابت «درصد بیشتری» از حقوق را تشکیل می‌دهد

• نتیجه:

  • حقوق کمتر = درصد افزایش بالاتر

  • حقوق بیشتر = درصد افزایش کمتر

به بیان ساده، وقتی به همه افراد مثلاً حدود ۳.۴ میلیون تومان به‌صورت ثابت اضافه شود، کسی که ۱۳ میلیون تومان حقوق دارد، نسبت به کسی که ۷۰ میلیون تومان حقوق دارد، افزایش درصدی بیشتری را تجربه می‌کند. همین اتفاق باعث می‌شود دامنه درصدها از حدود ۲۱ تا ۴۳ درصد شکل بگیرد. در متن شما همچنین به «میانگین افزایش کل کارکنان» حدود ۳۰ درصد اشاره شده است.

حقوق بازنشستگان ۱۴۰۵؛ جدول نمونه افزایش‌ها (ناخالص)

در ادامه، نمونه‌ای که در متن شما آمده را به شکل جدول بازنویسی می‌کنیم. این جدول «نمونه محاسبات غیررسمی» است و هدفش نشان دادن اثر پلکانی معکوس است؛ یعنی هرچه حقوق پایه پایین‌تر باشد، درصد افزایش بالاتر دیده می‌شود.

این جدول نشان می‌دهد با افزایش ترکیبی، «عدد افزایش» با رشد حقوق بالا می‌رود، اما «درصد افزایش» کاهش می‌یابد؛ همان چیزی که از پلکانی معکوس انتظار می‌رود.

حقوق بازنشستگان ۱۴۰۵؛ چرا «مبلغ ثابت» نقش تعیین‌کننده دارد؟

در مدل‌هایی که هم افزایش درصدی دارند و هم مبلغ ثابت، بخش ثابت معمولاً هدفمند است: کمک به افزایش ملموس‌تر برای حقوق‌های پایین. اگر فقط ۲۰ درصد افزایش ضریب اعمال شود، اختلاف طبقات حقوقی حفظ می‌شود و حتی ممکن است شکاف ریالی بیشتر شود. اما وقتی یک مبلغ ثابت اضافه می‌شود، بخش قابل توجهی از رشد برای پایین‌ترها «جبران‌گر» خواهد بود.

البته باید توجه داشت که اثرگذاری واقعی این بخش ثابت به این وابسته است که در احکام حقوق بازنشستگان دقیقاً با چه عنوانی اعمال می‌شود، شامل چه گروه‌هایی می‌شود و آیا برای همه صندوق‌ها با یک قاعده واحد اجرا می‌شود یا خیر. در متن شما تاکید شده «۵۰۰۰ امتیاز برای همه کارکنان» است؛ اما درباره جزئیات تطبیق برای همه گروه‌های بازنشستگی، باید منتظر ابلاغ رسمی ماند.

حقوق بازنشستگان ۱۴۰۵ و تفاوت «ناخالص» با «خالص» در محاسبه

جدول ارائه‌شده صراحتاً «ناخالص» عنوان شده است. یعنی ممکن است در عمل، دریافتی نهایی با توجه به موارد زیر تفاوت داشته باشد:

• کسورات بیمه و درمان

• اقساط وام و بدهی‌های حقوقی

• مالیات (در صورت مشمول شدن)

• تفاوت‌های حکم فردی (فوق‌العاده‌ها، مزایا، وضعیت عائله‌مندی و اولاد)

به همین دلیل ممکن است دو نفر با حقوق اسمی مشابه، دریافتی خالص متفاوت داشته باشند. بنابراین برای قضاوت دقیق درباره اثر نهایی فرمول بر حقوق بازنشستگان، باید فیش حقوقی واقعی و اجزای آن بررسی شود.

حقوق بازنشستگان ۱۴۰۵؛ این فرمول چه مزیت‌هایی دارد؟

اگر فرض کنیم مدل اعلام‌شده نهایی شود، چند مزیت محتمل مطرح است:

1. حمایت نسبی از حقوق‌های پایین‌تر از طریق افزایش درصدی بالاتر

2. ثبات بیشتر در تصمیم‌گیری با ترکیب افزایش ضریب و امتیاز ثابت

3. کاهش فشار روانی و اجتماعی ناشی از شکاف شدید افزایش‌ها

4. امکان نزدیک شدن به «میانگین افزایش حدود ۳۰ درصد» که در برخی روایت‌ها مطرح شده است

حقوق بازنشستگان ۱۴۰۵؛ چه ابهام‌ها و نکاتی باقی است؟

با وجود جذابیت تیتر «پلکانی معکوس»، چند نکته هنوز محل سوال است:

• آیا رقم ۵۰۰۰ امتیاز و ارزش ریالی ۳,۴۷۷,۰۰۰ تومان به همین شکل تثبیت می‌شود؟

• آیا همه صندوق‌ها (از جمله گروه‌های مختلف بازنشستگی) دقیقاً با همین الگو اعمال می‌شوند؟

• تعریف «حقوق پایه» در محاسبات نمونه دقیقاً چیست و چه مزایایی را شامل می‌شود؟

• سرنوشت معافیت‌ها و سیاست‌های مالیاتی چگونه خواهد بود و چه اثری بر خالص دریافتی دارد؟

• آیا اجرای نهایی در صحن علنی یا مراحل بعدی بودجه تغییر می‌کند یا نه؟

در نتیجه، تاکید می‌شود که محتوای فعلی بر پایه «اطلاعات غیررسمی/پیشنهادی» منتشرشده از روند کمیسیون تلفیق است و برای تصمیم‌گیری قطعی باید منتظر متن نهایی قانون بودجه و ابلاغیه‌های اجرایی ماند.

حقوق بازنشستگان ۱۴۰۵؛ توصیه‌های کاربردی برای بازنشستگان

تا زمان اعلام رسمی و اجرای نهایی، چند اقدام ساده می‌تواند به شفافیت کمک کند:

• فیش حقوقی ۱۴۰۴ خود را نگه دارید و اجزای آن را دقیق بشناسید (حقوق پایه، مزایا، کسورات).

• اگر بعد از اجرای افزایش، اختلاف غیرعادی مشاهده شد، مسیرهای رسمی پیگیری را انتخاب کنید (شعب، سامانه‌های پاسخگویی).

• به تیترهای احساسی و وعده‌های بدون عدد و سند اتکا نکنید؛ معیار، متن رسمی و فیش حقوقی است.

سوالات پرتکرار حقوق بازنشستگان

۱) افزایش حقوق بازنشستگان در ۱۴۰۵ چند درصد است؟
طبق روایت‌های غیررسمی، دامنه افزایش بین حدود ۲۱ تا ۴۳ درصد مطرح شده که به سطح حقوق بستگی دارد و برای همه یکسان نیست.

۲) فرمول افزایش حقوق بازنشستگان ۱۴۰۵ چیست؟
در متن‌های غیررسمی، افزایش به‌صورت ترکیبی ذکر شده: ۲۰٪ افزایش ضریب حقوق + ۵۰۰۰ امتیاز ثابت برای همه.

۳) ۵۰۰۰ امتیاز ثابت چقدر می‌شود؟
ارزش ریالی آن با ضریب جدید حدود ۳,۴۷۷,۰۰۰ تومان عنوان شده است؛ اما تایید نهایی نیازمند ابلاغ رسمی است.

۴) چرا درصد افزایش برای حقوق‌های پایین‌تر بیشتر است؟
چون مبلغ ثابت برای همه یکسان است و سهم بزرگ‌تری از حقوق‌های پایین را تشکیل می‌دهد؛ بنابراین درصد افزایش در پایین‌دریافتی‌ها بالاتر دیده می‌شود.

۵) جدول افزایش‌ها قطعی است؟
خیر. جدول نمونه منتشرشده «غیررسمی» و «ناخالص» است و ممکن است در روند تصویب یا اجرا تغییر کند.

۶) افزایش حقوق روی کدام بخش‌ها اثر می‌گذارد؟
طبق توضیحات ارائه‌شده، ضریب حقوق پایه محاسبه حقوق ثابت، برخی فوق‌العاده‌ها و مزایا است؛ جزئیات دقیق به حکم هر فرد و دستورالعمل‌های اجرایی بستگی دارد.

اگر بازنشسته یا حقوق‌بگیر هستید، این گزارش را ذخیره کنید و پس از دریافت فیش حقوقی سال ۱۴۰۵، افزایش واقعی دریافتی خود را با فرمول «۲۰٪ ضریب + مبلغ ثابت» مقایسه کنید. برای دریافت تازه‌ترین خبرهای رسمی و جدول‌های به‌روزشده درباره حقوق بازنشستگان، رستا نیوز را دنبال کنید.

منابع خبری

• محتوای منتشرشده از کانال شبکه خبری بازنشستگان درباره مصوبات/پیشنهادهای کمیسیون تلفیق بودجه ۱۴۰۵

• گزارش‌ها و بازنشرهای رسانه‌ای مرتبط با روند بررسی بودجه ۱۴۰۵ (کمیسیون تلفیق و مراحل قانونی)