وقوع جنگ در نوامبر خطرناک؟

همزمانی دیدار اعلام نشده وزیر دفاع ایالات متحده و نخست‌وزیر اسرائی با اعلام آشکار حمایت ترامپ از نتانیاهو در انتخابات هفته آینده و تند شدن لحن‌ها و افزایش حملات در تنگه هرمز، وضعیت کنونی را به سوی تنش بیشتر سوق داده است.

آکسیوس به نقل از دو منبع آگاه می‌نویسد که پیت هگست، وزیر دفاع ایالات متحده، روز دوشنبه در اسرائیل با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، دیدار کرد. اهمیت این دیدار در آن است که سفر اعلام‌نشده هگست تنها هشت روز پیش از انتخابات اسرائیل انجام شده و هم‌زمان، واشنگتن و تل‌آویو در حال گفت‌وگو درباره احتمال ازسرگیری عملیات نظامی گسترده علیه ایران هستند.

اکوایران: تحلیلگران معتقدند حمایت ترامپ نتانیاهو تأثیر فوق‌العاده‌ای بر انتخابات اسرائیل نخواهد داشت.

بر اساس گزارش آکسیوس، این دیدار در پایگاه هوایی عُودا در جنوب اسرائیل برگزار شد؛ پایگاهی که هواپیماهای سوخت‌رسان آمریکایی و جنگنده‌ها در آن مستقر هستند. هگست همچنین با نیروهای آمریکایی مستقر در این پایگاه دیدار کرد. او بعدتر تصویری از بازدید خود از نیروهای فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، منتشر کرد. 

حمایت ترامپ از نتانیاهو به او کمک می‌کند؟

در رابطه با نقش واشنگتن در سیاست داخلی و منطقه‌ای اسرائیل، خبرگزاری الجزیره در تحلیلی می‌نویسد که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، رسماً حمایت خود را از کارزار انتخاباتی بنیامین نتانیاهو اعلام کرده است؛ این در حالی است که او پیش‌تر از حمایت صریح از نتانیاهو در انتخابات پیش رو خودداری کرده بود. او نتانیاهو را در مواجهه با مخالفت‌های گسترده، حتی در داخل اسرائیل، فردی قدرتمند، شجاع و باهوش توصیف کرد و حمایت کامل خود را از انتخاب مجدد او به نخست‌وزیری اعلام کرد.

دونالد ترامپ در کنار بنیامین نتانیاهو در کنست، ۱۳ اکتبر ۲۰۲۵/عکس از خبرگزاری فرانسه

انتخابات اسرائیل قرار است ۲۷ اکتبر برگزار شود. بر اساس رصدگر انتخاباتی روزنامه هاآرتص، تا روز یکشنبه، ائتلاف مخالفان به رهبری گادی آیزنکوت با ۵۲ کرسی پیشتاز بود و ائتلاف تحت رهبری حزب لیکود نتانیاهو ۵۱ کرسی از مجموع ۱۲۰ کرسی کنست را به دست می‌آورد. هیچ‌یک از طرفین در آن زمان اکثریت مطلق نداشتند. اهمیت حمایت ترامپ از نتانیاهو از آن جهت است که رئیس‌جمهور آمریکا پیش‌تر از اعلام حمایت صریح خودداری کرده بود. 

صنم وکیل، مدیر برنامه خاورمیانه و شمال آفریقای اندیشکده چتم‌هاوس بریتانیا، حمایت ترامپ از نتانیاهو را از نظر سیاسی مهم دانست؛ زیرا این اقدام پس از ماه‌ها تنش میان دو رهبر صورت گرفته است. به گفته وکیل، این حمایت به نتانیاهو امکان می‌دهد ادعای خود را تقویت کند که برای حفظ رابطه اسرائیل با واشنگتن، فردی ضروری است. بااین‌حال، او هشدار داد که نباید تأثیر انتخاباتی این حمایت را بیش از اندازه برآورد کرد؛ زیرا رأی‌دهندگان اسرائیلی همچنان درباره رهبری نتانیاهو و نتیجه جنگ با ایران اختلاف نظر دارند.

آندریاس کریگ، استاد ارشد دانشکده مطالعات امنیتی کینگز کالج لندن، نیز حمایت ترامپ را «هدیه‌ای سیاسی» به نتانیاهو توصیف کرد، اما گفت مشکلات انتخاباتی نخست‌وزیر اسرائیل ریشه‌ای‌تر از آن است که با حمایت رئیس‌جمهور آمریکا برطرف شود. اختلاف میان احزاب راست‌گرا، نارضایتی بخشی از رأی‌دهندگان یهودی افراطی‌مذهب و پیامدهای حملات ۷ اکتبر از جمله این مشکلات‌اند.

حمایت ترامپ چه معنایی برای جنگ علیه ایران دارد؟

بخش عمده پیام ترامپ بر جنگ با ایران متمرکز بود؛ آن هم در شرایطی که برخی تحلیلگران معتقدند رئیس‌جمهور آمریکا ممکن است به دنبال ازسرگیری حملات، پیش یا پس از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در اوایل نوامبر باشد. جنگی که در ماه فوریه، با حملات آمریکا و اسرائیل به اهدافی در سراسر ایران آغاز شد، اکنون در وضعیت توقف نسبی قرار دارد.

دیدار هگست با نتانیاهو در جریان سفر نتانیاهو به ایالات متحده برای شرکت در مراسم لیندسی گراهام/عکس از خبرگزاری رویترز

صبح دوشنبه، قراردادهای آتی نفت خام برنت با قیمت ۱۰۷٫۵۷ دلار در هر بشکه معامله می‌شدند. این قیمت اندکی کاهش یافته بود، پس از آنکه نفت برنت روز جمعه برای مدتی به ۱۱۰ دلار رسید؛ بالاترین سطح از ۱۹ مه. ماه گذشته، ایران پیشنهادی به واشنگتن ارائه کرد که بر اساس آن، تنگه هرمز ظرف هفت روز بازگشایی می‌شد؛ بااین‌حال، مذاکرات به نتیجه نرسید؛ زیرا آمریکا به هفت شرط تهران، از جمله لغو تحریم‌ها و پایان دادن به محاصره دریایی، پاسخ نداد.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز یکشنبه به رسانه‌های ایرانی گفت این پیشنهاد همچنان روی میز است و در صورت پذیرش شروط تهران از سوی واشنگتن، تنگه هرمز می‌تواند ظرف شش روز بازگشایی شود و مذاکرات نیز روز بعد از آن از سر گرفته شود. عراقچی شامگاه یکشنبه در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، نتانیاهو را متهم کرد که برای فرار از زندان می‌خواهد آمریکا را به حمله‌ای تازه علیه ایران بکشاند. او نوشت: «دفعه قبل که می‌خواستید کار را تمام کنید، ایران حتی قدرتمندتر بیرون آمد. می‌خواهید دوباره شانس خود را امتحان کنید؟ بفرمایید. اما مراقب باشید؛ ما هم کارهای ناتمامی داریم.» عراقچی افزود که نتانیاهو آمریکا را برای فرار از زندان به سوی جنگی دیگر سوق می‌دهد، بی‌اعتنا به پیامدهای آن برای اسرائیل و حتی رئیس‌جمهور آمریکا.

کریگ معتقد است ترامپ در حال حاضر استفاده از اهرم فشار را در اولویت قرار داده، اما این لزوماً به معنای ترجیح جنگ بر دیپلماسی نیست. به گفته او، محاصره دریایی فشار قابل‌توجهی بر ایران وارد می‌کند و واشنگتن تصور می‌کند گذشت زمان به سود آن است. ترامپ امیدوار است ایران سرانجام امتیازهایی در زمینه هسته‌ای بدهد و تنگه هرمز را بازگشایی کند، بی‌آنکه آمریکا ابتدا امتیازهای مهمی به تهران بدهد. کریگ افزود حمایت ترامپ از نتانیاهو، تهدید نظامیِ زیربنای این راهبرد را تقویت می‌کند، اما به معنای پایان دیپلماسی نیست. ترامپ همچنان خواهان توافقی است که بتواند آن را پیروزی خود معرفی کند. خطر این است که تهران بیش از پیش به این نتیجه برسد که برای بهبود موقعیت خود در مذاکرات باید تنش‌ها را افزایش دهد.

گام بعدی چیست؟

صنم وکیل معتقد است اعلام حمایت ترامپ از نتانیاهو، نشانه هم‌سویی سیاسی دوباره واشنگتن و تل‌آویو است و راه را برای اقدام نظامی مشترک در آینده باز می‌گذارد؛ بااین‌حال، این موضع‌گیری فاصله گرفتن ترامپ از جنگ یا معرفی آمریکا به‌عنوان طرفی که ناخواسته وارد درگیری شده است، دشوارتر می‌کند. 

به گفته وکیل، ترامپ اکنون آشکارا مسئولیت مشارکت با اسرائیل و کارزار نظامی مشترک علیه ایران را بر عهده می‌گیرد؛ بااین‌حال، حمایت انتخاباتی او لزوماً به این معنا نیست که دو رهبر درباره عملیات نظامی دیگری به توافق رسیده‌اند؛ همچنین مشخص نمی‌کند که در آغاز جنگ، کدام‌یک از آن‌ها بیشتر برای حمله فشار آورده است.

وکیل اضافه کرد که اظهارات ترامپ این باور را در تهران تقویت خواهد کرد که تفاوت معناداری میان اهداف آمریکا و اسرائیل وجود ندارد. همزمان، گفته ترامپ مبنی بر اینکه بدون نتانیاهو تمایلی به مقابله با ایران ندارد، ممکن است از نگاه تهران نشانه‌ای از محدودیت تمایل واشنگتن به ورود به جنگی دیگر باشد.

 دیوارنگاره ضد اسرائیلی در تهران، ۱۲ اکتبر ۲۰۲۶/عکس از خبرگزاری رویترز

ترامپ گفته پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در نوامبر به ایران حمله نخواهد کرد؛ بااین‌حال، چندین رسانه آمریکایی گزارش داده‌اند که پنتاگون طرح‌هایی برای ازسرگیری حملات پیش از رأی‌گیری آماده کرده است. هفته گذشته نیز آکسیوس به نقل از مقام‌های آمریکایی و اسرائیلی گزارش داد که ترامپ و نتانیاهو درباره آغاز عملیات نظامی گسترده‌ای علیه ایران پیش از انتخابات دو کشور گفت‌وگو کرده‌اند.

کریگ احتمال حمله آمریکا و اسرائیل به ایران را در شرایط فعلی پایین می‌داند، مشروط بر اینکه حمله‌ای از سوی ایران رخ ندهد که واشنگتن را به واکنش وادار کند. او معتقد است: «پنجره خطرناک‌تر پس از سوم نوامبر باز می‌شود؛ زمانی که محدودیت‌های انتخاباتی از میان می‌روند. هر دو ارتش برای چنین احتمالی آماده می‌شوند. بزرگ‌ترین خطر فوری، تشدید کنترل‌نشده تنش‌ها در تنگه هرمز است؛ وضعیتی که ممکن است واشنگتن را پیش از آنکه هر یک از دو رهبر از نظر سیاسی آماده باشد، به اقدام وادار کند.»

۲ سناریوی پیش رو

دنیس سیترونوویچ، تحلیل‌گر مسائل ایران در شورای آتلانتیک هم با برجسته کردن موضوع ایران در توییت ترامپ در مورد نتانیاهو، نوشت: 

در اینجا دو احتمال وجود دارد که باید بررسی شوند: ۱. ترامپ علاقه‌مند به حمله مجدد به ایران است، اما نمی‌خواهد این کار را به تنهایی انجام دهد. بنابراین، او به دنبال اطمینان از پیوستن اسرائیل به ایالات متحده در یک کمپین دیگر است؛ ۲. نتانیاهو علاقه‌مند به یک کمپین دیگر علیه ایران است و در عین حال از دیدگاه خود به حمایت سیاسی ترامپ پیش از انتخابات سرنوشت‌ساز نیاز دارد.

اگر این دو احتمال را با هم ترکیب کنیم، این سوال پیش می‌آید که آیا نتانیاهو به ترامپ قول داده که اسرائیل در ازای حمایت سیاسی او به یک حمله دیگر آمریکا علیه ایران بپیوندد.

اگر چنین تعهدی واقعاً داده شده باشد، هرگونه تصمیم آینده برای شروع یک کمپین دیگر علیه ایران مستلزم بررسی نه تنها ملاحظات امنیتی، بلکه تعهدات سیاسی احتمالی است که نتانیاهو به ترامپ داده است.

 این یک تحلیل ضمنی از توییت ترامپ است و نه اطلاعاتی مبتنی بر اتفاقات پشت صحنه. با این حال، نمی‌توان این احتمال را نادیده گرفت که دقیقاً همین اتفاق افتاده باشد: نتانیاهو به ترامپ قول داد که اسرائیل به کارزار دیگری علیه ایران بپیوندد و در عوض، تلاش کرد تا حمایت سیاسی او را پیش از انتخابات جلب کند.